Tầm soát ung thư không chỉ dành cho người có bệnh – mà là cách để người khỏe mạnh phòng ngừa một cách thông minh. Nhưng ai nên đi tầm soát ung thư? Khi nào cần bắt đầu? Có phải cứ cao tuổi mới cần khám? Hãy cùng khám phá tại bài viết này nhé. 

Tầm soát ung thư là gì?

Tầm soát ung thư (cancer screening) là quá trình sử dụng các xét nghiệm hoặc kỹ thuật y học nhằm phát hiện sớm những thay đổi bất thường trong cơ thể – trước khi người bệnh có bất kỳ dấu hiệu hay triệu chứng nào. Đây không phải là chẩn đoán, mà là bước sàng lọc ban đầu để xác định ai có khả năng đang trong giai đoạn tiền ung thư hoặc ung thư sớm.

tầm soát ung thư

Tầm soát ung thư

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có tới 30–50% ca ung thư có thể phòng ngừa được, và khoảng 1/3 số ca có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Tầm soát không chỉ để “biết sớm”, mà còn để: 

  • Giảm tỷ lệ tử vong do ung thư: phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu thường giúp điều trị hiệu quả hơn nhiều. 

  • Giảm chi phí điều trị: giai đoạn muộn thường phải điều trị phức tạp, tốn kém hơn nhiều lần. 

  • Tăng khả năng phục hồi và duy trì chất lượng sống cho người bệnh. 

  • Ngăn ngừa ung thư phát triển bằng cách xử lý tổn thương tiền ung thư ngay từ đầu.

Nhiều người lầm tưởng rằng khám tổng quát có thể thay thế cho tầm soát ung thư. Thực tế, đây là hai mục đích hoàn toàn khác nhau: 

  • Khám sức khỏe tổng quát: đánh giá chức năng gan, thận, tim, mỡ máu, đường huyết,… 

  • Tầm soát ung thư: tập trung vào phát hiện sớm các loại ung thư phổ biến qua các kỹ thuật chuyên sâu (ví dụ: chụp nhũ ảnh, nội soi, xét nghiệm marker ung thư). 

Nói cách khác, nếu bạn chỉ làm các xét nghiệm máu cơ bản, nhưng không tầm soát theo từng loại ung thư – thì vẫn có thể bỏ sót các tổn thương nguy hiểm đang âm thầm diễn ra.

Đối tượng nên tầm soát ung thư

Sau đây là 3 nhóm đối tượng nên đi tầm soát ung thư càng sớm càng tốt: 

Người trên 40 tuổi

Từ tuổi 40 trở đi, nguy cơ mắc các bệnh ung thư bắt đầu tăng rõ rệt. Đây là lý do nhiều tổ chức y tế khuyến cáo nên bắt đầu tầm soát ung thư ở độ tuổi này – kể cả khi bạn hoàn toàn khỏe mạnh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), nguy cơ mắc ung thư tăng dần theo tuổi. Đặc biệt, sau 40 tuổi, nhiều loại ung thư có tỷ lệ mắc tăng rõ rệt như: 

  • Ung thư gan 

  • Ung thư đại trực tràng 

  • Ung thư vú (ở nữ) 

  • Ung thư tuyến tiền liệt (ở nam) 

  • Ung thư cổ tử cung

Vì vậy, dù không có dấu hiệu bất thường, người trưởng thành khỏe mạnh từ độ tuổi này trở đi nên chủ động thực hiện các tầm soát cơ bản ít nhất mỗi 1–2 năm, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ bổ sung như lối sống thiếu vận động, ăn nhiều thịt đỏ, thừa cân, hút thuốc lá,…

Người có yếu tố nguy cơ cao

Đây là nhóm đặc biệt cần quan tâm đến tầm soát ung thư, vì khả năng mắc bệnh của họ cao hơn đáng kể so với dân số chung. Nếu bạn thuộc một (hoặc nhiều) nhóm sau, việc tầm soát nên bắt đầu sớm hơn hoặc tần suất thường xuyên hơn: 

  • Có người thân mắc ung thư (đặc biệt là bố, mẹ, anh, chị em ruột) 

  • Tiền sử viêm gan B, C (nguy cơ ung thư gan) 

  • Thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu 

  • Nhiễm HPV (nguy cơ ung thư cổ tử cung, hậu môn) 

  • Mang đột biến gen BRCA1/2 (tăng nguy cơ ung thư vú, buồng trứng) 

  • Tiền sử polyp đại tràng, tổn thương tiền ung thư

Người đã có tổn thương tiền ung thư hoặc bất thường tế bào

Đây là nhóm nguy cơ rất cao, cần được theo dõi chặt chẽ và tầm soát định kỳ theo đúng chuyên khoa: 

  • Polyp đại tràng: có khả năng tiến triển thành ung thư → cần nội soi lặp lại mỗi 3–5 năm tùy loại polyp. 

  • Tổn thương tế bào cổ tử cung (CIN2/3): nguy cơ tiến triển ung thư cổ tử cung cao → cần theo dõi và làm HPV test định kỳ. 

  • Nang tuyến giáp có đặc điểm nghi ngờ (TI-RADS 4/5), hoặc có yếu tố gia đình → cần siêu âm và chọc hút tế bào định kỳ.

Phụ nữ có yếu tố sinh sản đặc biệt

  • Mang thai muộn (>35 tuổi), sinh ít con, không cho con bú → nguy cơ ung thư vú, buồng trứng cao hơn. Tiền sử vô sinh, điều trị hormone kéo dài.

  • Dùng thuốc tránh thai đường uống ≥ 5 năm (liên quan đến ung thư gan, cổ tử cung trong một số nghiên cứu). 

Do đó, phụ nữ có đặc điểm trên nên siêu âm vú, chụp nhũ ảnh, khám phụ khoa định kỳ ngay cả khi không có dấu hiệu rõ ràng.

Tần suất tầm soát ung thư

Không có một tần suất tầm soát cố định cho tất cả mọi người. Việc bao lâu nên tầm soát một lần phụ thuộc vào 3 yếu tố chính: 

  • Loại ung thư cần tầm soát 

  • Độ tuổi và giới tính 

  • Mức độ nguy cơ cá nhân (bình thường, cao, rất cao).

phương pháp tầm soát ung thư

Phương pháp tầm soát ung thư

Ví dụ cụ thể về tần suất tầm soát ung thư như sau: 

  • Pap smear: 3 năm/lần nếu kết quả bình thường, 5 năm/lần nếu kết hợp HPV test âm tính 

  • Nội soi đại tràng: 5–10 năm/lần nếu không có bất thường 

  • Siêu âm gan + AFP: 6 tháng/lần nếu có viêm gan B/C 

  • Chụp nhũ ảnh: hàng năm hoặc 2 năm/lần tùy từng hướng dẫn quốc gia

Tầm soát ung thư có nguy hiểm không? 

Hầu hết các phương pháp tầm soát là an toàn và ít xâm lấn: 

  • Siêu âm, xét nghiệm máu: không đau 

  • Nội soi, chụp nhũ ảnh: có thể gây khó chịu nhẹ 

  • Một số xét nghiệm có nguy cơ thấp (ví dụ dương tính giả, hoặc cần làm thêm kiểm tra khác), nhưng lợi ích luôn lớn hơn.

Kết luận 

Tầm soát ung thư không chỉ là hành động y tế – mà còn là sự chủ động, là trách nhiệm với chính bản thân và gia đình. Dù bạn đang khỏe mạnh hay có yếu tố nguy cơ, hãy nhớ: phát hiện sớm có thể cứu sống bạn. 

Nếu bạn hoặc người thân đang phân vân về việc tầm soát ung thư, đừng ngần ngại tìm đến chuyên gia. Đội ngũ Dược sĩ tại King Fucoidan & Agaricus luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn miễn phí để bạn có lựa chọn đúng đắn cho sức khỏe.

Nguồn: https://kingfucoidan.vn