Theo các số liệu thống kê mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm thế giới có khoảng 250.000 ca tử vong do ung thư cổ tử cung và có hơn 500.000 ca mắc mới. Riêng tại Việt nam có gần 2.200 ca tử vong và khoảng 4.000 ca mắc mới. Có thể thấy rằng, ung thư cổ tử cung là căn bệnh vô cùng nguy hiểm và cướp đi sinh mạng của hàng ngàn phụ nữ mỗi năm. Do đó, việc nắm rõ các cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung là điều vô cùng quan trọng và cần thiết đối với chị em phụ nữ. 

Hiểu rõ về ung thư cổ tử cung

Trước khi tìm hiểu về cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung, bạn cần nắm rõ các yếu tố gây bệnh cũng như triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo. 

Định nghĩa & các giai đoạn phát triển ung thư

Ung thư cổ tử cung là căn bệnh ác tính phát triển ở phần dưới cùng của tử cung, nơi nối với âm đạo. Bệnh do virus HPV (Human Papillomavirus) lây truyền qua đường tình dục gây ra. Virus HPV có nhiều chủng loại, trong đó một số chủng có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung.

Ung thư cổ tử cung được chia thành 4 giai đoạn, dựa trên mức độ tiến triển của bệnh. Bao gồm:

Giai đoạn 1

Đây là giai đoạn mà tế bào ung thư đã khu trú tại cổ tử cung, phát triển từ bề mặt xuống các mô sâu hơn của cổ tử cung. Ung thư không lan đến các bạch huyết và các cơ quan khác. Ở giai đoạn này, ung thư cổ tử cung được chia thành hai giai đoạn nhỏ hơn là:

  • Giai đoạn IA: Kích thước độ sâu của khối u nhỏ hơn hoặc bằng 5mm, chiều rộng nhỏ hơn hoặc bằng 7mm. Đồng thời khối u cũng chỉ có thể chẩn đoán được bằng vi thể. 

  • Giai đoạn IB: Giai đoạn này các tổn thương ở cổ tử cung lớn hơn giai đoạn IA. Kích thước khối u lúc này lớn hơn hoặc bằng 4cm. 

Các giai đoạn của ung thư cổ tử cung

Các giai đoạn của ung thư cổ tử cung

Giai đoạn 2

Ở giai đoạn 2, ung thư đã phát triển vượt ra ngoài tử cung và cổ tử cung. Tuy nhiên, chúng chưa lan đến phần dưới của âm đạo, các thành phần của khung chậu cũng như các hạch bạch huyết lân cận. Ở giai đoạn 2, ung thư cổ tử cung cũng được chia thành 2 giai đoạn nhỏ hơn gồm:

  • Giai đoạn IIA: Khối u lan tới 2/3 âm đạo, tuy nhiên chưa xâm lấn đến các mô ở khu vực cạnh cổ tử cung. 

  • Giai đoạn IIB: Khối u đã xâm lấn vào các mô ở cạnh cổ tử cung, tuy nhiên chưa xâm lấn đến thành bên tiểu khung. 

Giai đoạn 3

Khi bước sang giai đoạn 3, các tế bào ung thư đã phát triển mạnh, khối u đã xâm lấn tới 1/3 dưới âm đạo, xâm lấn đến thành bên khung chậu hoặc xâm lấn niệu quản. Khối u có thể làm tắc niệu quản hoặc giãn đường tiết niệu. 

Giai đoạn 3 được chia thành:

  • Giai đoạn IIIA: Khối u đã xâm lấn đến 1/3 dưới âm đạo, chưa xâm lấn đến thành bên tiểu khu. 

  • Giai đoạn IIIB: Các tế bào ung thư đã xâm lấn đến thành bên khung chậu, có thể lan đến cả niệu quản, khiến thận bị ứ nước hoặc mất chức năng. 

Giai đoạn 4

Đây là giai đoạn các tế bào ung thư đã xâm lấn đến trực tràng, bàng quang cũng như nhiều cơ quan xa khác trong cơ thể như xương, phổi… Ung thư cổ tử cung giai đoạn này được chia thành:

  • Giai đoạn IVA: Tế bào ung thư đã xâm lấn bàng quang hoặc có thể là cả trực tràng. 

  • Giai đoạn IVB: Tế bào ung thư đã di căn xa ngoài tiểu khung. 

Các yếu tố gây bệnh 

Việc xác định được các yếu tố gây bệnh sẽ giúp bạn biết cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung tốt hơn. Dưới đây là một số nguyên nhân dẫn đến ung thư cổ tử cung ở chị em phụ nữ:

  • Nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus): Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây ung thư cổ tử cung. HPV là một nhóm virus lây truyền qua đường tình dục. Có hơn 100 loại HPV, trong đó một số loại có thể gây ra mụn cóc sinh dục và một số loại khác có thể gây ra ung thư, bao gồm ung thư cổ tử cung.

  • Quan hệ tình dục: Quan hệ tình dục quá sớm (dưới 18 tuổi); có nhiều bạn tình hoặc quan hệ với một số bạn tình bị nhiễm HPV cũng làm tăng nguy cơ bị ung thư cổ tử cung. 

  • Lạc nội mạc tử cung: Đây là tình trạng các mô phát triển trong tử cung lại được tìm thấy ở bộ phận khác trên cơ thể. Các mô này có thể có đáp ứng hoặc có chức năng khác so với mô phát triển trong tử cung. Những người bị lạc nội mạc tử cung sẽ có nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung cao hơn. 

  • Hút thuốc lá: Thuốc lá chứa nhiều hóa chất độc hại gây ung thư. Không chỉ làm tăng nguy cơ gây ung thư phổi mà chất độc được hấp thụ qua phổi rồi theo dòng máu đi khắp cơ thể. Phụ nữ hút thuốc lá có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao gấp 2 lần so với người không hút thuốc.  

  • Hệ thống miễn dịch yếu: Hệ miễn dịch cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu diệt tế bào ung thư và làm chậm sự lây lan của chúng. Những người có hệ miễn dịch kém hoặc bị nhiễm HIV, tiền ung thư cổ tử cung có thể phát triển thành ung thư và nguy cơ xâm lấn nhanh. 

  • Lạm dụng thuốc tránh thai: Một số nghiên cứu 1 2 3 cho thấy phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai bằng đường uống trong thời gian dài sẽ tăng nguy cơ gây ung thư cổ tử cung. Do đó, trước khi sử dụng thuốc tránh thai, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ, đồng thời có thể kết hợp thêm các phương pháp tránh thai khác. 

  • Mang thai nhiều lần: Nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung của phụ nữ đã mang thai từ 3 lần trở lên cao hơn so với những người khác. Ngoài ra, những thay đổi nội tiết tố trong quá trình mang thai cũng khiến phụ nữ dễ bị nhiễm HPV. 

  • Sinh con sớm: Phụ nữ mang thai sớm (dưới 20 tuổi) có khả năng mắc ung thư cổ tử cung cao hơn so với phụ nữ mang thai từ 25 tuổi trở lên.  

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung

Triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo

Dưới đây là các biểu hiện và dấu hiệu cảnh báo ung thư cổ tử cung mà các chị em phụ nữ không được bỏ qua:

  • Chảy máu âm đạo bất thường: Tình trạng chảy máu có thể xảy ra giữa chu kỳ kinh nguyệt, sau khi quan hệ tình dục, sau khi mãn kinh, chảy máu có màu nâu sẫm, hồng sáng hoặc đỏ tươi, chu kỳ kinh nguyệt kéo dài hơn bình thường. 

  • Dịch âm đạo bất thường: Màu sắc bất thường có thể là trắng đục, nâu, hoặc loãng như nước, thay vì trong suốt hoặc trắng trong. Dịch tiết bất thường đôi khi lẫn máu vào giữa chu kỳ kinh. Mùi của dịch âm đạo bất thường thường là mùi hôi khó chịu, khác với mùi nhẹ tự nhiên.

  • Đau khi quan hệ: Nếu bạn thường xuyên cảm thấy đau rát khi quan hệ tình dục thì có thể đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh ung thư cổ tử cung. 

  • Các triệu chứng khác: Đau vùng chậu hoặc bụng dưới; Đau khi đi tiểu hoặc đi đại tiện; Sụt cân không rõ nguyên nhân; Sưng hoặc phù nề ở chân; Mệt mỏi…

Các biện pháp phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Dưới đây là các cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung đơn giản nhưng hiệu quả mà bạn có thể tham khảo và áp dụng: 

Tiêm phòng vaccine ngừa HPV

Tiêm phòng vaccine HPV được xem là “lá chắn” hiệu quả để phòng ngừa căn bệnh ung thư cổ tử cung. Vaccine HPV có khả năng kích thích hệ miễn dịch sản sinh ra kháng thể chống lại các chủng virus HPV nguy cơ cao, bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung, sùi mào gà, ung thư âm đạo… 

Vaccine HPV an toàn và được khuyến cáo cho cả nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 26 tuổi. Việc tiêm chủng sớm, trước khi có hoạt động tình dục là thời điểm lý tưởng nhất để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất. Theo khuyến cáo từ Bộ Y tế, các chị em phụ nữ cần tiêm đủ 3 mũi vaccine phòng ngừa HPV trong vòng 6 tháng đến 1 năm. 

Tiêm vaccine ngừa HPV

Tiêm vaccine ngừa HPV

Tầm soát định kỳ

Tầm soát ung thư cổ tử cung là các xét nghiệm nhằm phát hiện sớm các tế bào bất thường ở cổ tử cung trước khi chúng phát triển thành ung thư. Đây cũng là một trong các cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả hiện nay. Các phương pháp tầm soát ung thư cổ tử cung đang được sử dụng bao gồm: Khám phụ khóa; Xét nghiệm Pap smear; Xét nghiệm Thinprep Pap; Soi cổ tử cung; Xét nghiệm Cellprep và xét nghiệm HPV DNA. 

Việc tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

  • Phát hiện sớm: Tầm soát giúp phát hiện các tế bào bất thường ở giai đoạn đầu, khi việc điều trị dễ dàng và hiệu quả hơn nhiều.

  • Giảm tỷ lệ tử vong: Nhờ phát hiện sớm, tỷ lệ tử vong do ung thư cổ tử cung có thể giảm xuống đáng kể.

  • Cải thiện chất lượng cuộc sống: Phát hiện và điều trị kịp thời giúp phụ nữ có thể sống khỏe mạnh và lâu dài hơn.

Theo khuyến cáo, phụ nữ từ 21 đến 65 tuổi nên đi tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ. Tần suất tầm soát phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm trước đó.

Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ

Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ

Thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt

Bên cạnh tiêm phòng vắc-xin HPV và tầm soát định kỳ, thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Đây là phương pháp hiệu quả, dễ thực hiện và không tốn kém, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân một cách toàn diện.

Chế độ ăn uống lành mạnh

  • Bổ sung nhiều trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp tăng cường hệ miễn dịch, chống lại virus HPV.

  • Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, nhiều dầu mỡ, thịt đỏ vì có thể làm tăng nguy cơ ung thư.

Sinh hoạt khoa học

  • Tập thể dục thường xuyên ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp tăng cường sức khỏe, nâng cao hệ miễn dịch.

  • Ngủ đủ giấc 7-8 tiếng mỗi đêm để cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo.

  • Loại bỏ stress, căng thẳng hiệu quả bằng các phương pháp như yoga, thiền định…

Thói quen sinh hoạt an toàn

  • Hạn chế số lượng bạn tình, quan hệ tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su để giảm nguy cơ lây nhiễm HPV.

  • Bỏ thuốc lá vì đây là yếu tố nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung.

  • Hạn chế sử dụng rượu bia vì có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ ung thư.

Vệ sinh cá nhân

  • Vệ sinh vùng kín sạch sẽ sau mỗi lần đi vệ sinh, quan hệ tình dục.

  • Tránh sử dụng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm, quần lót…

Ăn nhiều rau xanh và xây dựng lối sống lành mạnh

Ăn nhiều rau xanh và xây dựng lối sống lành mạnh

Nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng

Nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng cũng là cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả. Theo đó, giáo dục cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho chị em phụ nữ kiến thức về ung thư cổ tử cung, bao gồm: nguyên nhân, dấu hiệu, cách phòng ngừa… Nhờ đó, mọi người có thể chủ động tự bảo vệ sức khỏe bản thân. 

Nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng là nền tảng cho việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả. Bằng cách trang bị cho mọi người kiến thức và kỹ năng cần thiết, chúng ta có thể góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do ung thư cổ tử cung, bảo vệ sức khỏe và hạnh phúc của phụ nữ.

Nâng cao nhận thức của mọi người trong phòng và điều trị ung thư cổ tử cung

Nâng cao nhận thức của mọi người trong phòng và điều trị ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa được. Việc áp dụng đồng thời các cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung như: tiêm phòng vắc-xin HPV, tầm soát định kỳ, thay đổi lối sống lành mạnh và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ tạo thành lá chắn vững chắc để bảo vệ phụ nữ khỏi căn bệnh quái ác này.

Nguồn: https://kingfucoidan.vn