Thuốc 5-fluorouracil (Ebewe) là 1 loại thuốc được sử dụng trong điều trị giảm nhẹ trong nhiều loại ung thư. Để sử dụng loại thuốc này an toàn và đạt được hiệu quả tốt nhất, người dùng có thể tham khảo các thông tin về công dụng, cơ chế, chỉ định, liều dùng, tác dụng phụ của thuốc qua bài viết sau đây.

Thuốc 5-Fluorouracil

Thuốc 5-Fluorouracil

1. Thuốc 5-fluorouracil là thuốc gì?

5-Fluorouracil là một loại thuốc chống ung thư được sử dụng để điều trị một số loại ung thư, bao gồm ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư dạ dày, ung thư tuyến tụy.

Tại Việt Nam, fluorouracil được bán dưới dạng thuốc tiêm hoặc thuốc uống. Thuốc được kê đơn theo đơn của bác sĩ.

Biệt dược của 5-Fluorouracil

Biệt dược của 5-Fluorouracil

2. Tác dụng của thuốc 5-fluorouracil

5- Fluorouracil có tác dụng đặc hiệu trên chu kỳ phát triển của một tế bào cụ thể, đặc biệt ở pha S. Hiệu lực tối đa của thuốc biểu hiện ở các mô đang tăng sinh nhanh như tủy xương, da, niêm mạc.

Fluorouracil là chất chống chuyển hóa, đối kháng pyrimidine có gắn fluor. Sau khi chuyển hóa thành 5-fluoro-deoxyuridine-monophosphate (F-dUMP), chất này ức chế phản ứng methyl hóa của acid desoxyuridilic để ngăn cần tạo acid thymidilic. Bằng cơ chế nay, Fluorouracil sẽ ức chế sự tổng hợp DNA và kết hợp với 5- F-dUPM để trở thành tiền chất không tương thích của RNA, làm cho sự tổng hợp của RNA cũng bị gián đoạn. 

3. Cơ chế tác dụng của thuốc 5-fluorouracil

Trong tế bào động vật có vú, 5-Fluorouracil sẽ được chuyển thành 5-fluoro-2-deoxyuridin 5’monophosphat (5-FdUMP). 5-FdUMP cạnh tranh với deroxyuridinmonophosphat (dUMP) nên gây ức chế phản ứng methyl hóa của acid desoxyuridilic, từ đó gây thiếu thymidine cho quá trình tổng hợp ADN làm tiêu diệt tế bào ung thư.

Cơ chế tác dụng của thuốc

Cơ chế tác dụng của thuốc

4. Chỉ định và chống chỉ định của thuốc 5-fluorouracil

Sau đây là chỉ định và chống chỉ định của thuốc 5-fluorouracil:

Chỉ định thuốc 5-fluorouracil

Thuốc 5-fluorouracil thường được chỉ định trong điều trị giảm nhẹ nhiều loại ung thư, dùng đơn trị liệu hoặc phối hợp trong:

Chỉ định thuốc 5-fluorouracil

Chỉ định thuốc 5-fluorouracil

Chống chỉ định thuốc 5-fluorouracil

5-fluorouracil có chống chỉ định với các trường hợp bao gồm:

  • Quá mẫn với bất kỳ thành phần và tá dược có trong thuốc.

  • Người suy dinh dưỡng

  • Bệnh nhân suy tủy

  • Người bệnh suy gan-suy thận nặng

  • Người bệnh bị nhiễm khuẩn nặng

  • Phụ nữ đang mang thai.

  • Phụ nữ đang cho con bú.

5. Liều dùng thuốc 5-fluorouracil

Liều dùng 5-fluorouracil sẽ được hiệu chỉnh trên từng đối tượng bệnh nhân. Liều tham khảo được phê duyệt từ bộ Y tế như sau:

* Liều khởi đầu điều trị: Hàng ngày dùng như sau:

  • Truyền tĩnh mạch 15mg/kg hoặc 600mg/m2 diện tích da trong 2-4 giờ

  • – Tiêm tĩnh mạch 12mg/kg hoặc 480mg/m2, tiêm chậm 2-3 phút trong các ngày 1-2-3; sau đó nếu không có biểu hiện độc, thì tiêm 6mg/kg hoặc 240mg/m2 trong các ngày 5-7-9.

*Liều khởi đầu điều trị: Dùng hàng tuần như sau:

  • Tiêm chậm tĩnh mạch mỗi tuần một lần I5mg/kg hoặc 600mg/m2.

  • Truyền tĩnh mạch 24 giờ liên tục: 5-7mg/kg/24 giờ hoặc 200mg/m2/24 giờ.

*Liều duy trì: 

  • Nếu điều trị thuyên giảm, bạch cầu tăng lại tới 3.000-4.000/mm3, tiểu cầu tới 80.000-10.000/ mm3, thì dùng: 5-10mg/kg hoặc 200-400/m2, mỗi tuần tiêm tĩnh mạch một lần duy nhất. Mỗi ngày tiêm không quá 1 gam. Thời gian điều trị do bác sĩ chuyên khoa cân nhắc và hiệu chỉnh phù hợp với từng đối tượng bệnh nhân.

  • Điều trị duy trì là 5-10mg/kg tiêm tĩnh mạch mỗi tuần một lần duy nhất với bệnh nhân có cân nặng bình thường. Tuy nhiên, cần đặc biệt sửa đổi liều lượng trong trường hợp: Giảm liều 1⁄3 tới 1⁄2 nếu người bệnh trước đó bị phẫu thuật, người suy tủy (bạch cầu < 4.000/mm”, tiểu cầu < 100.000/ mm), người suy dinh dưỡng.

*Ngừng điều trị: Cần ngừng ngay điều trị, nếu gặp các triệu chứng sau:

  • Phản ứng tiêu hóa bao gồm: đi lỏng nhiều, viêm miệng, viêm niêm mạc, nôn nhiều, loét ống tiêu hóa, chảy máu tiêu hóa.

  • Bạch cầu < 3.000/mm3, tiểu cầu < 80.000/mm3

  • Các vấn đề về thần kinh trung ương.

  • Các tác dụng phụ về tim

6. Cách dùng thuốc 5-fluorouracil

5-fluorouracil là một thuốc có độc tính cao nên được chỉ định và giám sát nghiêm ngặt bởi các nhân viên y tế.

Cách dùng như thế nào ?

5-fluorouracil dùng chủ yếu qua đường tĩnh mạch: Tiêm trực tiếp hoặc truyền sau khi pha loãng với dung dịch NaC! 0,9% hoặc glucose 5%. Thời hạn sử dụng của dung dịch pha loãng là 24 giờ, tần số truyền theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Làm gì khi quên một liều?

Thuốc được chỉ định và giám sát dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nên rất ít khi xảy ra tình trạng quên liều.

Làm gì khi sử dụng quá liều?

Những phản ứng cấp và mạn khi sử dụng quá liều 5-fluorouracil:

  • Cấp tính: Những phản ứng tâm thần, ngủ gà, tăng tác dụng của thuốc an thần.

  • Mạn tính: Suy tủy xương, mất bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu nghiêm trọng, chảy máu, loét tiêu hóa, đi lỏng, hói đầu.

Người bệnh và người nhà bệnh nhân cần phải liên hệ ngay với bác sĩ có chuyên môn khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào nghi ngờ quá liều 5- Fluorouracil. Khi đó, bác sĩ sẽ kiểm tra và có biện pháp xử trí kịp thời.

Sử dụng thuốc 5- fluorouracil

Sử dụng thuốc 5- fluorouracil

7. Tác dụng phụ của thuốc 5-fluorouracil

Giống như các loại thuốc chống ung thư khác, 5-fluorouracil cũng có một số tác dụng phụ và lưu ý trong quá trình sử dụng. 

Tác dụng phụ

– Về máu: Suy tủy giảm bạch cầu và bạch cầu trung tính, thiếu máu, suy giảm miễn dịch.

– Trên đường tiêu hóa: Chán ăn, viêm niêm mạc, viêm miệng, đau cổ, viêm hầu, viêm thực quản, viêm ruột, loét ống tiêu hóa, chảy máu ống tiêu hóa, kém hấp thụ thức ăn; buồn nôn, nôn, đi lỏng.

– Ngoài da: Viêm da, khô da, ngoại ban tạm thời, mày đay, ngứa cảm quang, hói đầu, nhiễm sắc tố da, trứng cá, mụn, nứt kẽ, giãn mao mạch da, chảy máu da.

– Tim mạch: Đau tức vùng trước tim, thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim.

– Trên hệ thống thần kinh: buồn ngủ, ngủ gà ngủ gật, sảng khoái, sợ ánh sáng, rung giật nhãn cầu,  loạn vận ngôn, viêm dây thần kinh sau nhãn cầu, rối loạn chức năng thần kinh trung ương (có phục hồi).

– Các rối loạn khác: Thiếu máu tan máu, tổn thương gan (có hoại tử gan), suy thận, tăng acid uric/máu, co thắt phế quản,  rối loạn tạo tinh trùng và rụng trứng, sốc phản vệ, ho, chảy máu mỗi; rất hiếm: tăng chảy nước mắt và hẹp liệu đạo.

– Các kiểm tra ở phòng thí nghiệm khác như: 

  • Có thể tăng nhẹ thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3) (người bệnh bị tuyến giáp lâm sàng lành tính).

  •  Các test về bilirubin và acid 5-hydroxyindoleacetic ở nước tiểu có thể tăng lên hoặc có giá trị dương tính giả; albumin/huyết tương giảm.

Bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ biết các tác dụng không mong muốn gặp phải trong quá trình sử dụng thuốc.

Tác dụng phụ của thuốc 5-fluorouracil

Tác dụng phụ của thuốc 5-fluorouracil

Thận trọng

– Enzyme dihydropyrimidine dehydrogenase ( viết tắt là DPD) đóng vai trò quan trọng trong quá trình phân hủy 5-fluorouracil. Dẫn xuất nucleoside (brivudine và sorivudine) có thể làm tăng đáng kể nồng độ trong huyết tương của 5-fluorouracil hoặc các dẫn xuất fluoropyrimidine khác và do đó có liên quan đến việc tăng độc tính. Vì vậy, nên dùng thuốc với khoảng cách ít nhất 4 tuần khi dùng 5-fluorouracil, brivudine, sorivudine và các dẫn xuất khác. 

– Bệnh nhân dùng phenytoin đồng thời với 5-fluorouracil nên được kiểm tra nồng độ phenytoin trong huyết tương thường xuyên

– 5-Fluorouracil có thể gây độc cho tim nên cần thận trọng khi điều trị cho bệnh nhân có tiền sử đau thắt ngực hoặc với người bệnh có tiền sử bệnh tim.

– Trước và trong khi điều trị bằng 5-fluorouracil, nên thực hiện các xét nghiệm sau đây để đảm bảo an toàn khi điều trị:

  • Kiểm tra khoang miệng, hầu họng hàng ngày để đánh giá thay đổi niêm mạc.

  • Kiểm tra toàn thức máu trước mỗi đợt điều trị bằng 5- fluorouracil.

  • Chỉ số về lưu giữ bản dịch

  • Các chỉ số liên quan đến gan.

– Theo dõi chặt chẽ thời gian khi sử dụng đồng thời fluorouracil và thuốc chống đông đường uống.

– Không tiêm phòng trong khi điều trị bằng fluorouracil, đặc biệt là vắc-xin bại liệt.

– Trẻ em: Không có đủ kinh nghiệm về hiệu quả và độ an toàn của fluorouracil ở trẻ em.

Tương tác thuốc

5 Fluorouracil gây ra tương tác với một số thuốc bao gồm:

  • Acid folinic: Khi kết hợp 5- Fluorouracil với Acid folinic thì hiệu lực và độc tính của 5- Fluorouracil sẽ tăng lên.

  • Acid folic: 5-Fluorouracil tương tác với acid folic có thể gây tình trạng tiêu chảy nghiêm trọng. Cần cân nhắc trước khi sử dụng.

  • Allopurinol: Kết hợp 5- Fluorouracil và Allopurinol sẽ làm giảm hiệu lực và độc tính của thuốc 5-Fluorouracil.

  • Mitomycin: Dùng 5-Fluorouracil cùng với mitomycin trong thời gian dài có thể gặp hội chứng tăng urê máu tán huyết.

  • Chlordiazepoxide, griseofulvin, disulfiram, isoniazid khi dùng chung với 5-fluorouracil sẽ làm tăng hoạt tính của 5-Fluorouracil.

  • Không dùng phenylbutazone, aminophenazone và các sulfamid trước và trong thời gian sử dụng thuốc 5-Fluorouracil.

Để tránh tương tác thuốc gây ảnh hưởng tới điều trị, người bệnh cần liệt kê danh sách các sản phẩm đang dùng và thông báo cho bác sĩ để được tư vấn và có các chỉ định phù hợp tốt nhất.

8. Thuốc 5-fluorouracil giá bao nhiêu?

Hiện nay thuốc thuốc 5-Fluorouracil đã được nhập khẩu và bán ở Việt Nam dưới dạng thuốc tiêm và thuốc uống. 

Thuốc tiêm 5-Fluorouracil thường có giá cao hơn thuốc uống. Một số biệt dược 5-Fluorouracil có giá tham khảo như sau:

  • Thuốc tiêm 5-FU Ebewe 500mg: Giá bán khoảng 1.500.000 – 2.000.000 đồng/lọ.

  • Thuốc tiêm 5-FU Fucizone 500mg: Giá bán khoảng 1.000.000 – 1.500.000 đồng/lọ.

  • Thuốc uống 5-FU Fluracil 500mg: Giá bán khoảng 500.000 – 700.000 đồng/hộp.

Điều trị bệnh ung thư là một hành trình dài. Sự phối hợp và tuân thủ điều trị của người bệnh là vô cùng quan trọng. Bạn cũng đừng quên liên hệ ngay với bác sĩ điều trị trong những trường hợp khẩn cấp!

Hi vọng thông tin về 5-Fluorouracil trên đây sẽ giúp ích cho người dùng. Nếu có bất cứ thắc mắc nào về ung thư hay sản phẩm King Fucoidan hãy liên hệ ngay qua số Hotline 1800 0069 để được giải đáp nhé.

Nguồn: https://kingfucoidan.vn