Ung thư đại tràng là một trong năm ung thư phổ biến với tỷ lệ tử vong cao, đe dọa tính mạng người bệnh. Chủ động tầm soát và phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm sẽ hỗ trợ điều trị, kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ với bạn thông tin liên quan tới xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng, cùng theo dõi nhé!

Xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng

Xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng

1. Xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng là gì?

Xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng còn được gọi là phương pháp tìm các chất chỉ điểm ung thư đại tràng xuất hiện trong máu người bệnh. Xét nghiệm này thường được kết hợp cùng các phương pháp tầm soát khác để chẩn đoán chính xác bệnh.

Chất chỉ điểm ung thư (hay marker ung thư đại tràng) là các chất hóa học xuất hiện và thay đổi nồng độ trong cơ thể, có liên quan tới sự phát triển của khối u tại đại tràng. Ví dụ như các kháng nguyên CA 19 – 9 hay kháng nguyên  carcinoembryonic (CEA) tăng gấp nhiều lần bình thường.

Các xét nghiệm máu ung thư đại tràng bao gồm:

  • Xét nghiệm máu bắt buộc: Nhóm các xét nghiệm làm căn cứ kiểm tra điều kiện để thực hiện các chẩn đoán tiếp theo như nội soi, chụp X – quang, chụp CT,… Có thể bao gồm: 

    • Xét nghiệm viêm gan B

    • Xét nghiệm HIV

    • Xét nghiệm đông máu cơ bản

    • Xét nghiệm công thức máu

    • Test HCG,…

  • Xét nghiệm máu tìm dấu ấn: Là xét nghiệm tìm các marker ung thư đại tràng, góp phần phát hiện và theo dõi kết quả điều trị. Thường bao gồm:

    • Xét nghiệm CEA

    • Xét nghiệm CA 19 – 9

    • Xét nghiệm CA 72 – 4,…

2. Ý nghĩa của xét nghiệm máu với ung thư đại tràng

Xét nghiệm máu mang lại nhiều ý nghĩa trong phát hiện và điều trị khối u đại tràng, cụ thể:

  • Phát hiện nguy cơ, can thiệp kịp thời để phòng ngừa ung thư: Qua kết quả xét nghiệm máu sẽ phát hiện được các bất thường, từ đó kịp thời cps biện pháp ngăn ngừa tế bào ung thư phát triển.

Phát hiện sớm ung thư đại tràng

Phát hiện sớm ung thư đại tràng

  • Phát hiện sớm ung thư đại tràng: Kết hợp cùng các phương pháp tầm soát ung thư đại tràng khác, xét nghiệm máu giúp chẩn đoán bệnh. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm tăng tỷ lệ điều trị thành công và hạn chế biến chứng, di căn.

  • Theo dõi hiệu quả điều trị: Chỉ số của chất chỉ điểm ung thư đại tràng có thể phản ánh mức độ tình trạng bệnh. Thông qua sự biến động này, bác sĩ có thể đưa ra đánh giá về hiệu quả của phương pháp điều trị được áp dụng.

  • Phát hiện ung thư tái phát và di căn: Mỗi giai đoạn khác nhau các chất chỉ điểm cũng có nồng độ thay đổi khác nhau. Sự thay đổi nồng độ này giúp bác sĩ đánh giá mức độ phát triển của tế bào ung thư tại đại tràng.

Vậy chỉ xét nghiệm máu có phát hiện được ung thư đại tràng không? Thực tế, chỉ xét nghiệm không thể đưa ra kết luận chính xác mà cần kết hợp cùng các phương pháp khác để chẩn đoán chính xác ung thư đại tràng.

3. Ai cần làm xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng?

Ung thư đại tràng ngày càng phổ biến và có thể xuất hiện ở bất cứ đối tượng nào. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể đe dọa tới tính mạng và cuộc sống của người bệnh. Vì thế bất kỳ ai cũng nên thực hiện tầm soát ung thư đại tràng định kỳ. 

Một số đối tượng ưu tiên nên xét nghiệm máu để phát hiện ung thư đại tràng như:

  • Người trên 40 tuổi

  • Người gặp các triệu chứng bất thường kéo dài, không rõ nguyên nhân như rối loạn tiêu hóa, rối loạn bài tiết, phân dính máu, giảm cân nhanh,… 

  • Sờ thấy khối u ở vùng bụng hoặc vùng quanh bụng

  • Người có người tân có tiền sử mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa như ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng,…

  • Người có tiền sử polyp đại tràng, viêm loét đại tràng

  • Người đã từng chiếu xạ vùng bụng để điều trị căn bệnh ung thư khác trước đó.

Người trên 40 tuổi nên tầm soát ung thư đại tràng

Người trên 40 tuổi nên tầm soát ung thư đại tràng

4.  Các chỉ số dấu ấn ung thư đại tràng

Mỗi chỉ số xét nghiệm ung thư đại tràng lại có cách đọc và ý nghĩa khác nhau. Dưới đây là 3 marker ung thư đại tràng thường được sử dụng nhiều nhất:

4.1. Chỉ số CEA

Trong bào tương của tế bào màng nhầy bình thường sẽ có một glycoprotein là CEA. Khi người bệnh có khối u tại đại tràng thì chỉ số này sẽ tăng cao, vượt mức bình thường. Cách đọc chỉ số:

  • Định lượng CEA từ 0 – 2,5 ng/mL: Chỉ số bình thường

  • Định lượng CEA từ 2,5 – 5 mg/mL: Có thể do người được xét nghiệm hút thuốc lá

  • Định lượng CEA trên 5 ng/mL: Người được khám có thể một trong 3 vấn đề sau:

    • Mắc ung thư đại tràng

    • Mắc các bệnh ung thư khác như ung thư dạ dày, thực quản, buồng trứng, tụy, phổi, di căn xương,…

    • Bị các bệnh lành tính như xơ gan, viêm gan, viêm phổi, viêm loét đại tràng, polyp trực tràng, bệnh vú lành tính,…

Lúc này, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các phương pháp khác để đưa ra đánh giá chính xác về tình trạng của người bệnh.

Xét nghiệm chỉ số CEA ung thư đại trực tràng được chỉ định tầm soát khi:

  • Người bệnh nghi ngờ bị ung thư đại tràng mà dấu ấn chưa rõ ràng, cần thêm thông tin xét nghiệm

  • Người bệnh đã được chẩn đoán mắc các bệnh ung thư dạ dày, đại trực tràng, phổi, đang cần định lượng CEA để theo dõi kết quả trước và sau điều trị. Đồng thời để phát hiện tình trạng khối u di căn, tái phát bệnh.

Chỉ số CEA

Chỉ số CEA

4.2. Chỉ số CA 19 – 9

Khác với CEA, CA 19 – 9 là một protein có ở bề mặt của tế bào ung thư và được sản xuất bởi chính tế bào khối u. Do đó, CA 19 – 9  là một điểm đánh dấu khối u. chỉ điểm ung thư đại tràng. Tuy nhiên chỉ số này có độ nhạy thấp hơn xét nghiệm CEA.

Cách đọc kết quả xét nghiệm chỉ số CA 19 – 9:

  • Định lượng CA 19 – 9 từ 0 – 37 U/mL: Chỉ số bình thường

  • Định lượng CA 19 – 9 trên 37 U/mL: Có thể bị các bệnh lý:

    • Ung thư đại tràng

    • Bệnh ung thư khác như gan, mật, tụy, dạ dày, phổi, buồng trứng, tử cung,…

    • Bệnh lành tính như viêm tụy, sỏi mật, viêm ruột, xơ gan, viêm đường mật, tắc mật, bệnh thấp khớp,…

Xét nghiệm máu tìm chỉ số CA 19 – 9 được chỉ định trong tầm soát ung thư đại tràng:

  • Bệnh nhân gặp các triệu chứng ung thư đại trực tràng, ung thư tụy

  • Dấu hiệu tắc nghẽn ống dẫn mật, ung thư gan mật

4.3. Chỉ số CA 72 – 4

CA 72 – 4 là một mucin – glycoprotein xuất hiện trên bề mặt tế bào trực tràng, chỉ số này tăng cao khi có khối u tại đây. Xét nghiệm CA 72 – 4 giúp sàng lọc, theo dõi tình trạng và điều trị bệnh ung thư đại tràng.

Cách đọc kết quả xét nghiệm máu xác định chỉ số CA 72 – 4:

  • Định lượng CA 72 – 4 từ 0 – 6,9 μg/mL: Chỉ số bình thường

  • Định lượng CA 72 – 4 trên 6,9 μg/mL: Người bệnh có thể mắc bệnh lý:

    • Ung thư đại trực tràng: Tỷ lệ tăng chỉ số CA 72 – 4 là 20 – 41%

    • Một số bệnh ung thư khác: Ung thư dạ dày, đường mật, tuyến tụy, thực quản, buồng trứng, vú, nội mạc tử cung,…

    • Mắc các bệnh lành tính: Viêm tụy, xơ gan, bệnh phổi, bệnh khớp, bệnh tiêu hóa lành tính,…

Chỉ số CA 72 - 4

Chỉ số CA 72 – 4

Xét nghiệm máu tìm chỉ số CA 72 – 4 được chỉ định trong trường hợp:

  • Người tới khám có dấu hiệu ung thư dạ dày, đại tràng

  • Người bệnh đang điều trị ung thư đại tràng

  • Người bị nghi ngờ mắc ung thư buồng trứng thể nhầy

Lưu ý trước khi xét nghiệm CA 72 – 4 người bệnh cần ngừng tất cả các loại thuốc đang sử dụng, không hút thuốc lá, uống rượu bia,…

5. Xét nghiệm máu trong phân phát hiện ung thư đại tràng

Bên cạnh xét nghiệm máu tìm dấu ấn thì phương pháp xét nghiệm máu ẩn trong phân cũng được sử dụng để tầm soát ung thư đại tràng. Nguyên nhân là bệnh nhân ung thư đại tràng dễ bị tổn thương mạch máu, tổn thương tại đại tràng nên phân đi qua dễ lẫn máu.

Máu lẫn trong phân có thể quan sát bằng mắt thường nhưng đôi khi lượng máu quá nhỏ mắt thường không thể thấy. Xét nghiệm máu trong phân có giá trị gợi ý, giúp bác sĩ tiến hành thăm dò chuyên sâu hơn để chẩn đoán chính xác ung thư đại tràng.

5.1. Xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac (gFOBT)

Xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac được dùng phổ biến tại các bệnh viện, mục đích là xác định trong phân có lẫn máu hay không. Nếu kết quả dương tính cho thấy, các bộ phận liên quan đến hệ tiêu hóa của bệnh nhân có thể đang gặp các vấn đề.

Người bệnh có thể mắc bệnh ung thư đại tràng, polyp đại tràng, viêm loét đường ruột, trĩ,… Để có kết quả chính xác cần tiến hành thêm các xét nghiệm khác như nội soi, chụp CT, chụp X – quang,…

Xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac (gFOBT)

Xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac (gFOBT)

Quy trình xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac:

  • Chuẩn bị trước khi lấy mẫu: Bệnh nhân cần thay đổi chế độ ăn uống, thuốc men 3 ngày trước khi lấy mẫu. Lưu ý không ăn thịt sống, các loại thịt đỏ, không uống vitamin C, nước chanh, nên bổ sung thực phẩm chứa nhiều chất xơ. Tránh các thuốc kích thích niêm mạc dạ dày, các thuốc có tác dụng phụ tăng nguy cơ chảy máu như aspirin, ibuprofen,…

  • Lấy mẫu: Người bệnh lấy mẫu phân trong 3 ngày khác nhau và gửi đến phòng thí nghiệm

  • Phân tích mẫu: Bác sĩ sẽ sử dụng một thẻ thử nghiệm, dùng mẫu phân đặt lên thẻ nếu thẻ đổi màu tức là có máu trong phân.

Phương pháp này cũng có một số nhược điểm nhất định, độ chính xác có thể bị ảnh hưởng bởi các loại thức ăn, thuốc uống mà người bệnh sử dụng. Hơn nữa, khó xác định được máu trong phân là do đại tràng hay bộ phận khác của đường tiêu hóa bị tổn thương.

5.2. Xét nghiệm máu ẩn trong phân miễn dịch hóa học (iFOBT)

Mục tiêu của xét nghiệm máu ẩn trong phân miễn dịch hóa học là xác định protein hemoglobin có trong tế bào hồng cầu. Về ý nghĩa thì xét nghiệm này giống với xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac.

Quy trình xét nghiệm đơn giản hơn, không cần chuẩn bị trước khi lấy mẫu mà chỉ cần qua 2 bước:

  • Lấy mẫu: Người bệnh chỉ cần lấy một mẫu phân gửi tới phòng xét nghiệm

  • Phân tích mẫu: Bác sĩ dùng một loại protein đặc hiệu tìm và gắn vào hemoglobin. Nếu protein này có thể tìm thấy và gắn vào nghĩa là có phân lẫn trong máu

Chi phí để thực hiện xét nghiệm này cao hơn so với xét nghiệm máu ẩn trong phân Guaiac.

Xét nghiệm máu ẩn trong phân miễn dịch hóa học (iFOBT)

Xét nghiệm máu ẩn trong phân miễn dịch hóa học (iFOBT)

6. Quy trình xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng

Quy trình xét nghiệm máu tìm các dấu ấn ung thư đại tràng được tiến hành tương tự như xét nghiệm thường quy khác. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm nếu thấy nghi ngờ ung thư đại tràng. Quy trình bao gồm:

  • Trước khi xét nghiệm: Thông thường, bạn vẫn có thể ăn uống bình thường, nếu cần thiết nhịn ăn bác sĩ sẽ nhắc nhở bạn.

  • Tiến hành lấy máu: 

    • Bạn có thể lấy máu ở tư thế ngồi hoặc nằm, sao cho bạn cảm thấy thoải mái nhất

    • Nhân viên y tế sẽ cuốn garo quanh cánh tay, phía trên khu vực lấy mẫu. Bạn nên nắm chặt tay để tĩnh mạch nổi lên rõ hơn. Sau khi xác định vein, nhân viên y tế sẽ đưa kim tiêm vào.

    • Khi lấy đủ lượng máu yêu cầu, bạn sẽ được dán băng cá nhân và nên gập khuỷu tay để hạn chế chảy máu.

  • Chờ kết quả: Một số xét nghiệm sẽ cho kết quả trong thời gian ngắn, bạn có thể chờ để lấy kết quả luôn. Với những xét nghiệm lâu hơn có thể cần đợi trong vài tiếng hoặc vài ngày.

Quy trình xét nghiệm máu khá an toàn và cực kỳ hiếm gặp các biến chứng. Một số ít trường hợp sau khi lấy máu có thể gặp các vấn đề như chảy máu, bầm tím tại điểm lấy máu, cảm giác đau nhẹ, choáng váng, ngất xỉu,…

7. Chi phí xét nghiệm máu tầm soát ung thư đại tràng

Chi phí xét nghiệm máu lẫn trong phân và xét nghiệm các dấu ấn không quá cao, thường dao động khoảng 300.000 – 400.000đ/xét nghiệm. Mức phí này còn thay đổi tùy thuộc vào bệnh viện, máy móc trang thiết bị xét nghiệm, trình độ bác sĩ,…

Người bệnh không nên ham rẻ mà nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín. Tránh trường hợp không cho kết quả chính xác mà còn gặp phải hậu quả khôn lường.

Xét nghiệm máu phát hiện ung thư đại tràng thường được kết hợp cùng các phương pháp tầm soát khác để chẩn đoán chính xác bệnh. Chủ động phát hiện và điều trị sớm có thể chữa khỏi bệnh, tăng hiệu quả và hạn chế các biến chứng.

Bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin về ung thư đại tràng và sản phẩm King Fucoidan & Agaricus qua hotline miễn cước 1800 0069 (trong giờ hành chính) hoặc 0243 9963 961 (ngoài giờ hành chính).

Nguồn: https://kingfucoidan.vn