Hóa trị là phương pháp được áp dụng trong nhiều loại ung thư bởi hiệu quả mà nó mang lại. Bên cạnh đó, nó có thể tác động đến cả những tế bào bình thường đang phân chia gây ra tác dụng không mong muốn. Cùng tìm hiểu về tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng và cách đối phó hiệu quả qua bài viết này nhé!
Tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng
1. Tại sao bệnh nhân ung thư lại gặp tác dụng phụ khi hóa trị?
Hóa trị là phương pháp dùng hóa chất để tiêu diệt tế bào ung thư. Trong điều trị ung thư đại tràng, các thuốc này sẽ được đưa vào cơ thể thông qua đường uống, tiêm hoặc truyền vào mạch máu. Một số loại thuốc thường được dùng trong hóa trị ung thư đại trực tràng bao gồm:
-
Capecitabine (Xeloda)
-
Fluorouracil (5FU)
-
Oxaliplatin (Eloxatin)
-
Irinotecan (Campto)
-
Raltitrexed (Tomudex) nếu bạn không thể có 5FU hoặc capecitabine
-
Trifluridine và tipiracil (Lonsurf)
Bệnh nhân thường gặp các tác dụng phụ trong quá trình điều trị là do chính các loại thuốc trên. Những loại thuốc sử dụng trong điều trị không chỉ hướng tới việc tiêu diệt tế bào ung thư mà còn gây ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh trong cơ thể.
Các loại thuốc hóa trị thường không phân biệt được giữa tế bào ung thư và tế bào khỏe mạnh. Khi được vào cơ thể, chúng gây ra tác động tiêu cực trên nhiều phần như hệ tim mạch, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh, hệ miễn dịch và hệ thống tạo máu của bệnh nhân. Một số thuốc hóa trị có thể tích tụ trong một số phần của cơ thể, như gan hoặc thận. Điều này còn gây ra các tác dụng phụ kéo dài.
2. Tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng kéo dài bao lâu?
Tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng có thể kéo dài từ thời điểm bắt đầu điều trị cho đến sau khi kết thúc quá trình hóa trị. Thời gian kéo dài có thể khác nhau tùy thuộc vào loại hóa trị, phản ứng cơ thể của mỗi người và cảm giác đối với liệu trình.
Có một số tác dụng phụ ngắn hạn mà bệnh nhân có thể gặp ngay sau khi hóa trị, như buồn nôn, mệt mỏi, mất ngủ, táo bón, tiêu chảy, hay rụng tóc. Thường thì những tác dụng phụ này sẽ giảm dần sau khi điều trị kết thúc.
Tác dụng phụ ngắn hạn như mất ngủ, mệt mỏi
Tuy nhiên, một số tác dụng phụ kéo dài có thể xảy ra trong một khoảng thời gian sau hóa trị, ví dụ như thay đổi về màu da, tình trạng da khô, tác động lên gan hoặc thận, vấn đề về hệ miễn dịch, hoặc tác động tâm lý như lo lắng hay trầm cảm. Thời gian để tác dụng phụ này biến mất có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, hoặc thậm chí lâu hơn.
3. 10 tác dụng phụ thường gặp khi hóa trị ung thư đại tràng
Hóa trị có thể gây ra hàng loạt các tác dụng không mong muốn, trong đó 10 tác dụng phụ thường gặp trong hóa trị ung thư đại tràng là:
3.1. Rụng tóc
Nhắc tới các tác dụng phụ khi điều trị ung thư bằng hóa chất thì phổ biến nhất có thể kể tới chính là rụng tóc. Cơ chế tác dụng của hóa trị là tấn công các tế bào phân chia nhanh chóng trong cơ thể. Trong cơ thể không chỉ có tế bào ung thư mà các tế bào nang lông, tóc cũng phát triển và phân chia nhanh chóng. Do đó hóa trị có thể ảnh hưởng đến những tế bào này dẫn đến hiện tượng rụng tóc.
Tình trạng này thường xảy ra sau khoảng 2 – 4 tuần từ khi bắt đầu đợt hóa trị. Nhiều người bệnh thường lo ngại và tự ti về ngoại hình khi gặp tác dụng phụ này, đặc biệt là ở nữ giới.
Để cải thiện tình trạng rụng tóc ở bệnh nhân hóa trị ung thư đại trực tràng có thể thực hiện một số biện pháp sau:
-
Thay đổi dầu gội, nên sử dụng những loại có nguồn gốc thảo dược, an toàn cho da đầu.
-
Massage da đầu thường xuyên để kích thích quá trình mọc tóc.
-
Giữ ấm da đầu trong mùa đông, thời tiết lạnh và tránh để tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
-
Sử dụng tóc giả nên lưu ý vệ sinh sạch sẽ da đầu và tóc giả
Rụng tóc
3.2. Buồn nôn, nôn, chán ăn
Hóa trị tác động đến trung tâm nôn ở hành não hoặc các niêm mạc ở cổ họng, miệng, ruột và dạ dày. Dẫn tới bệnh nhân sau hóa trị ung thư đại tràng thường có cảm giác buồn nôn, nôn kèm theo chán ăn.
Tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng rất thường gặp và sẽ giảm dần khi hoạt chất trong cơ thể được đào thải theo thời gian. Mức độ nghiêm trọng của buồn nôn, nôn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, liều dùng và loại hóa chất sử dụng.
Một số lưu ý giúp bệnh nhân hóa trị ung thư đại tràng cải thiện tình trạng này:
-
Dùng thuốc chống nôn theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng.
-
Súc miệng thật sạch sau khi nôn, chờ 30 phút và cố gắng uống từng ngụm chất lỏng nhỏ.
-
Bổ sung đủ nước hàng ngày, khoảng 1,5 – 2l nước mỗi ngày.
-
Để giảm cảm giác buồn nôn đồng thời tránh tình trạng mất nước, có thể cho bệnh nhân uống nước trái cây pha loãng, nước điện giải hoặc nước gừng.
-
Nên hạn chế những món ăn chứa nhiều dầu mỡ, muối, đường hoặc nhiều gia vị và chia khẩu phần ăn hàng ngày thành nhiều bữa nhỏ.
-
Trường hợp người bệnh nôn từ 3 – 5 lần/24h và không thuyên giảm sau khi dùng thuốc chống nôn thì nên liên lạc với bác sĩ để được thăm khám và điều trị.
3.3. Mệt mỏi
Sau mỗi đợt hóa trị ung thư đại trực tràng thì tình trạng mệt mỏi là điều khó có thể tránh khỏi. Tình trạng này càng nghiêm trọng hơn với những bệnh nhân ung thư đại tràng giai đoạn cuối, người đã phẫu thuật cắt bỏ khối u hoặc xạ trị ung thư đại trực tràng. Ngoài ra, kèm thêm mệt mỏi còn có thể xuất hiện những dấu hiệu giảm trí nhớ do tổn hại dây thần kinh.
Mệt mỏi, suy giảm trí nhớ
Để giảm mệt mỏi do tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng, bạn có thể thực hiện một số biện pháp sau:
-
Dành thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn trong ngày đầu sau hóa trị, có thể đi lại nhẹ nhàng và vận động vừa sức.
-
Thực hiện các bài tập thể dục hoặc thiền để giảm tình trạng mệt mỏi.
-
Bổ sung dưỡng chất đầy đủ, phù hợp cho người bệnh.
-
Người thân nên quan tâm và chăm sóc, động viên tâm lý bệnh nhân.
3.4. Tiêu chảy
Tiêu chảy là tác dụng phổ biến khi sử dụng các thuốc hóa trị trong ung thư đại tràng, đặc biệt là irinotecan. Nguyên nhân là do hóa chất tổn thương niêm mạc ruột, làm giảm hoặc mất khả năng hấp thu dịch và chất dinh dưỡng. Tiêu chảy nếu không được xử lý sớm và kịp thời có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng.
Một số biện pháp cải thiện tình trạng tiêu chảy do tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng như sau:
-
Người bệnh bổ sung nhiều nước bao gồm nước lọc, nước điện giải, nước ép trái cây tươi,… Lưu ý không nên uống sữa để tránh kích thích ruột.
-
Nên sử dụng thuốc chống tiêu chảy, làm mềm phân hoặc nhuận tràng theo hướng dẫn của bác sĩ.
-
Ưu tiên những thức ăn mềm, nhạt, ít chất xơ trong chế độ dinh dưỡng.
-
Tránh các thực phẩm từ ngũ cốc, giàu chất béo, hạt, vỏ trái cây hoặc rau sống
-
Hạn chế thức ăn cay nóng, đồ uống có chất kích thích và nước ngọt có gas.
-
Tiêu chảy nhiều hơn 4 lần/24 giờ, không thuyên giảm sau khi sử dụng thuốc và có kèm theo đau bụng, đại tiện ra máu,… thì nên tới bệnh viện để chẩn đoán và điều trị.
Tiêu chảy
3.5. Phản ứng dị ứng
Một số trường hợp hóa trị ung thư đại tràng khi sử dụng thuốc oxaliplatin có thể gặp các phản ứng dị ứng hoặc nhạy cảm. Cụ thể là các triệu chứng như phát ban da, tức ngực, khó thở, chóng mặt, lâng lâng hoặc yếu đuối.
Để giảm thiểu tác động của các phản ứng này, bạn nên thông báo cho bác sĩ điều trị về bất kỳ trường hợp dị ứng nào bạn từng mắc phải, bao gồm cả thực phẩm và thuốc. Đặc biệt là nếu dị ứng với các thành phần của hóa chất điều trị trước đây.
Nếu thấy xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào của các phản ứng dị ứng khi đang hóa trị, bạn cần báo ngay cho bác sĩ điều trị để xử lý kịp thời. Đồng thời hạn chế những tình huống đáng tiếc có thể xảy ra.
3.6. Hội chứng bàn tay bàn chân
Hội chứng bàn tay bàn chân do tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng có thể gặp ở bệnh nhân điều trị bằng Capecitabine hoặc 5 – FU. Ban đầu là đỏ ở tay và chân rồi dần dần trở thành đau và nhạy cảm ở lòng bàn tay, bàn chân. Nghiêm trọng hơn là phồng rộp, bong tróc hoặc lở loét.
Ngay khi thấy xuất hiện các triệu chứng ban đầu như đỏ hoặc nhạy cảm, bạn cần báo ngay cho bác sĩ để hạn chế vấn đề này. Một số biện pháp hỗ trợ có thể thực hiện để giảm hội chứng bàn tay bàn chân như:
-
Bôi kem làm mềm da như diclofenac gel, hydrocortisone cream hoặc các loại thuốc chứa urea để giữ ẩm da.
-
Tránh đi dưới trời nắng
-
Hạn chế mang vớ, giày chật
-
Nếu tình trạng quá nghiêm trọng, bác sĩ có thể kê thuốc uống, các loại thuốc này thường thuộc nhóm retinoid như acitretin hoặc isotretinoin, hoặc thuốc chống viêm như indomethacin.
Tránh đi dưới trời nắng
3.7. Độc tính thần kinh ngoại biên
Khi được thực hiện phác đồ hóa trị CAPOX, FOLFOX,… người bệnh phải sử dụng Oxaliplatin. Đây là loại thuốc có khả năng gây ra các tác dụng không mong muốn lên thần kinh ngoại biên. Biểu hiện có thể bắt gặp như tê môi, tê lưỡi, cứng hàm, vướng họng.
Tình trạng này có thể hết ngay sau đợt điều trị đầu tiên với Oxaliplatin hoặc sau một khoảng thời gian. Bạn nên lưu ý những điểm sau đây để đối phó với tình trạng này:
-
Hạn chế uống nước lạnh sau khi hóa trị với Oxaliplatin.
-
Báo ngay cho bác sĩ khi thấy xuất hiện các dấu hiệu độc tính thần kinh ngoại biên để xử lý kịp thời.
-
Trường hợp triệu chứng nặng, bác sĩ sẽ cân nhắc giảm liều hoặc hoãn điều trị với Oxaliplatin.
3.8. Giảm bạch cầu, tiểu cầu
Hóa trị ung thư đại tràng có thể ảnh hưởng đến hệ tạo máu của cơ thể, đặc biệt là tình trạng giảm bạch cầu, tiểu cầu sau hóa trị. Giảm bạch cầu không gây ra nhiều biểu hiện chỉ khi tiến triển nghiêm trọng như nhiễm trùng mới có các biểu hiện sốt.
Các dấu hiệu xuất huyết dưới da do giảm tiểu cầu có thể dễ dàng nhận biết như chấm xuất huyết, các mảng bầm tím,… Kèm theo đó là chảy máu niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu mũi,…
Để hạn chế các biến chứng nguy hiểm do giảm bạch cầu hay tiểu cầu, bác sĩ cần theo dõi bệnh nhân. Nếu cần thiết, sau hóa trị bác sĩ sẽ cho người bệnh làm xét nghiệm công thức máu để phát hiện bất thường và xử lý kịp thời.
Xét nghiệm công thức máu
Người bệnh bị giảm tiểu cầu nên lưu ý một số điểm sau:
-
Trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng thuốc mới hoặc uống rượu bia, bởi nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn chảy máu.
-
Nên đánh răng bằng bàn chải mềm và không xỉa răng, đặc biệt là trường hợp nướu răng bị chảy máu.
-
Cẩn thận khi dùng dụng cụ sắc nhọn như dao, kéo, kim,…
-
Nên thực hiện những bài tập luyện dễ dàng, tránh các hoạt động có thể gây chấn thương hoặc chảy máu.
Giảm bạch cầu có thể dẫn đến nhiễm trùng, đây là biến chứng nguy hiểm, do đó việc phòng ngừa đóng vai trò hết sức quan trọng. Cụ thể:
-
Chú ý vệ sinh tay chân sạch sẽ, vệ sinh cá nhân hàng ngày.
-
Không sử dụng chung đồ dùng cá nhân với người khác
-
Hạn chế tới nơi đông người và hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh nhiễm trùng
-
Vệ sinh sạch sẽ môi trường sống, nhà ở và cả môi trường xung quanh.
-
Nếu cần thiết có thể tiêm phòng cúm trước mỗi mùa dịch.
-
Lưu ý về vấn đề ăn uống như ăn chín uống sôi, không ăn đồ sống. Không bảo quản thực phẩm quá lâu trong tủ lạnh, không ăn thực phẩm ôi thiu, nấm mốc,…
3.9. Viêm niêm mạc
Niêm mạc miệng của bệnh nhân ung thư đại tràng sau hóa trị có thể bị tổn thương, viêm với các triệu chứng sưng, đỏ, đau hoặc lở loét. Những triệu chứng này có thể xuất hiện từ 3 – 10 ngày sau đợt hóa trị ung thư đại tràng đầu tiên.
Viêm niêm mạc miệng
Để hạn chế tình trạng viêm niêm mạc miệng, người bệnh nên lưu ý một số điểm sau:
-
Súc miệng thường xuyên, tốt nhất là từ 4 – 6 giờ một lần, mỗi lần 15 – 30 giây.
-
Nên lựa chọn những loại nước không chứa cồn hoặc hydrogen peroxide, có thể dùng dung dịch tự pha bằng muối và nước.
-
Lựa chọn bàn chải đánh răng mềm
-
Dưỡng ẩm môi
-
Lưu ý trong chế độ ăn, không ăn thực phẩm chua, cay, nóng hoặc mặn
Nếu lở miệng thường xuyên và kéo dài, kèm theo đau khi ăn hoặc nuốt, bạn cần trao đổi với bác sĩ điều trị để được tư vấn chi tiết.
3.10. Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
Thuốc hóa trị có thể ảnh hưởng đến bất kỳ cơ quan nào trong cơ thể người bệnh như tiêu hóa, tủy xương, nang lông,… và cả khả năng sinh sản. Tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng có thể làm thay đổi nội tiết tố ở cả nam và nữ, do đó tác động đến thai nhi.
Ở nam giới, hóa trị có thể ảnh hưởng đến tinh hoàn, khiến chúng không thể sản xuất hoặc sản xuất rất ít tinh trùng. Hầu hết bệnh nhân nam hóa trị đều gặp tình trạng vô tinh trong 12 tuần từ thời điểm kết thúc điều trị. Phác đồ phối hợp hóa trị với xạ trị thì việc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Ở nữ giới, hóa trị có thể ảnh hưởng đến buồng trứng và gây ra tình trạng nóng bừng, kinh nguyệt không đều, khô hạn, khô âm đạo hoặc bắt đầu mãn kinh đột ngột. Hơn nữa, mang thai khi hóa trị còn có thể gây hại cho thai nhi và gây ra các dị tật bẩm sinh.
Do đó, các bác sĩ thường khuyến khích trong giai đoạn điều trị ung thư không nên mang thai. Và trước khi điều trị, người bệnh nên thảo luận với bác sĩ về vấn đề này cũng như có cách xử lý nếu vẫn muốn có con. Ví dụ như các biện pháp bảo tồn khả năng sinh sản ở nam giới bị ung thư.
Bảo tồn khả năng sinh sản ở nam giới bị ung thư
Bất kể phương pháp điều trị nào cũng không thể tránh khỏi việc gây ra tác dụng không mong muốn. Bạn không cần quá lo lắng về các tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng vì chúng có thể chỉ mang tính chất tạm thời và biến mất sau điều trị.
Để đối phó với các tác dụng phụ, điều quan trọng nhất chính là xây dựng một hệ miễn dịch khỏe mạnh. Hiện nay trên thị trường, Fucoidan là hoạt chất được nghiên cứu và chứng minh về hiệu quả trong tăng cường đề kháng, hỗ trợ điều trị ung thư. Đặc biệt, hoạt chất này mang lại rất nhiều lợi ích cho bệnh nhân hóa trị nhờ vào khả năng:
-
Hỗ trợ giảm độc tính và các tác dụng phụ của quá trình hóa xạ trị
-
Hỗ trợ chống hình thành các gốc tự do, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan.
-
Nâng cao hệ miễn dịch và sức đề kháng, bảo vệ tế bào tủy xương và hạn chế suy giảm tế bào bạch cầu.
Xem thêm: Fucoidan giảm tác dụng phụ hóa xạ trị, tăng tuổi thọ cho người u bướu
KING FUCOIDAN & AGARICUS – BÍ QUYẾT GIẢM ĐAU ĐỚN SAU HÓA TRỊ
Trên thị trường hiện nay, có rất nhiều sản phẩm chứa Fucoidan với các dạng bào chế khác nhau như dạng bột, nước, viên nang cứng, viên nang mềm. Tuy nhiên King Fucoidan & Agaricus (gọi tắt là King Fucoidan) là sản phẩm được nhiều bệnh nhân lựa chọn sử dụng.
Sản phẩm King Fucoidan & Agaricus
King Fucoidan được chiết xuất từ tảo nâu Mozuku và nấm Agaricus.
-
Tảo Mozuku có nguồn gốc từ đảo Okinawa, Nhật Bản, được biết đến với chất lượng cao và chứa hàm lượng Fucoidan tinh khiết nhất. Qua rất nhiều nghiên cứu cho thấy khả năng ngăn chặn và tiêu diệt tế bào ung thư của Fucoidan ưu việt hơn hẳn các hoạt chất khác. Fucoidan kích thích tế bào ung thư tự diệt, cũng như làm chậm sự tăng trưởng và lây lan của tế bào này. Dưới tác động của Fucoidan, tế bào ung thư bị teo nhỏ, yếu dần, tách thành nhiều mảnh và bị tiêu diệt.
-
Nấm Agaricus còn có tên gọi khác là nấm Thái Dương có nguồn gốc từ Nam Mỹ, người dân ở khu vực này gọi là “nấm của Chúa”. Đây là loại nấm giàu dinh dưỡng với nhiều loại vitamin, amino acids và sợi quan trọng, đặc biệt là nấm Agaricus có chứa hàm lượng lớn Beta 1,3- Glucan và Beta 1,6 –glucan, một chất chống ung thư cực mạnh.
Viện Nghiên cứu Fucoidan Nhật Bản (NPO) thấy rằng sự kết hợp của Fucoidan và Beta glucan trong nấm Agaricus trong King Fucoidan & Agaricus cùng các biện pháp điều trị ung thư hiện đại sẽ cho hiệu quả mạnh mẽ nhất, hạn chế các tác dụng không mong muốn trong quá trình hóa, xạ trị, hạn chế di căn và nâng cao chất lượng cuộc sống trong thời gian người bệnh chiến đấu với ung thư.
Tự hào là sản phẩm Fucoidan đầu tiên được nhập khẩu chính ngạch vào Việt Nam, đạt chuẩn chất lượng nguyên liệu và chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn Nhật Bản, King Fucoidan & Agaricus đã có hơn 10 năm đồng hành cùng hàng trăm nghìn người bệnh ung thư khắp cả nước
Xem thêm: Tại sao nên bệnh nhân hóa trị ung thư đại tràng nên chọn King Fucoidan & Agaricus?.
Trên đây là những chia sẻ của chúng tôi về các tác dụng phụ của hóa trị ung thư đại tràng. Hy vọng qua bài viết này bạn đã “bỏ túi” cho mình những thông tin hữu ích để hạn chế tối đa các tác dụng phụ này nhé!
Bạn có thể tìm hiểu thêm về ung thư đại trực tràng và sản phẩm King Fucoidan & Agaricus qua hotline miễn cước 1800 0069 (trong giờ hành chính) hoặc số 0243 9963 961 (ngoài giờ hành chính) để nhận tư vấn từ Chuyên gia.
Nguồn: https://kingfucoidan.vn
